zondag 14 oktober 2012

Levensfilosofie

Veroudering kun je aan de buitenkant al zien: kaal, grijze haren en vlekken en rimpels. Begint dat na je 65ste? Veel mensen merken al veel eerder dat mogelijkheden en functies afnemen. Vanaf je 40ste?
Eigenlijk begint de veroudering vanaf je geboorte: tijdens het metabolisme ontstaan allerlei producten die van binnenuit schade aan onze cellen toebrengen. UV- en kosmische straling van buitenaf veroorzaakt schade aan DNA en eiwitten. Leven is gelijk aan beschadiging, functieverlies en veroudering. Het leven is dus domweg een dodelijke ziekte en sexueel overdraagbaar bovendien.
Door te leven neemt de functie van je organen af: de hartfunctie, de nierfunctie; het gehoor wordt minder......
het gaat geleidelijk. Uiteindelijk verlies je de ultieme functie: het leven zelf. (vrij naar David van Bodegom)
Iemand die zeventig is heeft al ontelbaar veel kansen op overlijden op wonderbaarlijke wijze overleefd. Wie zich dat realiseert begint ook te zinnen op mogelijkheden die kansen nog verder te verkleinen. Hij stopt met roken en gaat op fitness. Hij pakt vaker de fiets, gaat afvallen en vroeg naar bed. Maar of de onsterfelijkheid daarmee dichterbij komt? Het gevoel zegt van wel maar de feiten weerspreken dat medogenloos.
                  

                                                                                                    
Hendrikje -what's in a name-  werd 115 jaar.

Deze meneer is 139, zijn vrouw en kinderen zijn allang overleden; dan zou het voor mij niet meer zonodig hoeven.

zaterdag 13 oktober 2012

Nieuw woord (18)



Chronotherapie is het begrip dat beschrijft hoe je kunt / moet zoeken naar het juiste tijdstip voor een medische behandeling, b.v. chemotherapie bij kanker. Chronotherapie maakt gebruik onze biologische klok: het mechanisme dat slaap- en waakritme reguleert, maar ook ademhaling, spijsvertering, hartslag en bloeddruk. Ook temperatuurschommelingen vinden volgens een vast ritme plaats. Al in een vroeg stadium van de evolutie ontstonden de tijd-genen die levende organismen synchroniseerden met de draaiïng van de aardas: in 24 uur 360°. Jetlag en zomer-wintertijdwisselingen zijn voorbeelden van ontregeling van ons bioritme; duurt die ontregeling te lang dan ontstaan grote problemen, tot depressie aan toe. Doorgronden van de fluctuaties in stofwisseling en functies kan leiden tot het bepalen van het momentum waarop optimale resultaten van een medische behandeling kunnen worden verwacht en tegelijkertijd de minste bijwerkingen. Combinatie kortom van tijd en ingreep: chronotherapie is geboren.
Tussen haakjes: moleculair genetisch chronobiologe (!)prof. dr Martha Merrow stelt dat 80% van de Nederlandse bevolking lijdt aan sociale jetlag: "wij luisteren tegenwoordig méér naar onze sociale klok -onze afspraken, ons werk, ons vertier- dan naar ons natuurlijke biologische ritme." Mevrouw Merrow onderzoekt al jaren de gevolgen hiervan en ziet een duidelijk verband met onze obesitas. Wintertijd vindt ze een zegen en zomertijd een gruwel voor de mensheid. Begin april zijn er méér hartklachten dan gemiddeld (?!). Vooral het vroegtijdig gewekt worden door gerinkel en gepiep is funest voor een harmonisch begin van de dag; een wake-up lichtwekker zou de ultieme oplossing zijn.
Een ontregelde lichaamsklok zet je dan ook weer terug met lichttherapie of slaapdeprivatie en slaapfaseverschuiving. Ook dat wordt chronotherapie genoemd.


woensdag 3 oktober 2012

Aforisme (24)




Godsdienst als gif voor het volk.  (in variatie op Lenin en Marx)
Religie richt hele volksstammen te gronde, zo niet de halve mensheid. Voor veel mensen klinkt het als een geloofsuiting van een atheïst. Wie de wereldgeschiedenis tot en met vandaag beziet kan tot geen andere conclusie komen: fundamenteel verschil van inzicht in het wezen van het Opperwezen leidt tot verwoestende intolerantie en dodelijke vijandschap.

"Heere, Heere geef toch wijsheid!" riep mijn moeder voor wel kleinere Zonden.
Na mijn vorige opa-vertelt-blog geeft de oneliner: Theologie ga je studeren om je jeugdtrauma's te verwerken (theoloog 1997) misschien wel een aardig kijkje in mijn psychologische keuken. Had ik dan helemaal niks te verwerken? Haha!


vrijdag 28 september 2012

Opa vertelt (5)

In de vorige eeuw..... volgden studenten medicijnen en tandheelkunde in hun eerste twee studiejaren dezelfde vakken. De toenmalige tandartsjes in de dop moesten daarenboven ook  nog preklinisch knutselen met gips en goud, met fantoomkoppen en gietmallen. Was dát de toekomst: anatomie en techniek? Vroeg ik mij af. Waren daar ook niet de vragen van menszijn en geloof en overtuiging? Engagement en politiek? Liet ik mijn liberaal-christelijke waarden ondersneeuwen door "status" en materieel gewin? Moest ik toch niet van thk naar th (tandheelkunde >> theologie) switchen? Er waren meer theologen in de familie dan tandartsen per slot van rekening. Ik legde de kwestie voor aan mijn toenmalig liefdevolluisterend oor -nog steeds hetzelfde oor trouwens- op het terras van ons huiscafe "de Roemer". Hoge der Aa, Groningen, september 1963. Het vooruitzicht van domineesvrouw leek haar minder aanlokkelijk. Hiermee was de kwestie beslist. De NCSV bleek een ludieke uitweg. En om de eenzijdigheid van de beroepsopleiding te doorbreken begaf ik mij op het Studium-Generale-pad! Op naar het Academiegebouw; een gewone tandarts komt daar eens in zijn leven: bij het afleggen van de Eed en de uitreiking van zijn bul. Nee dan de studium-generale-klant: hij krijgt daar colleges over geluk en filosofie, economie, psychologie, astronomie en... theologie; je kunt het zo gek niet bedenken, maar niet over anatomie, morfologie, traumatologie en orthodontie.
 


Academiegebouw Groningen

Ik liep er de trappen op samen met tientallen kennisbeluste leeftijdgenoten: ze gingen gewoon luisteren, niet om opgeleid te worden. Gewoon lekker zitten luisteren naar een academische visie op mens en kosmos. Ik zat er tussen en viel niet op. Na 60 jaar ben ik terug in de academie: HOVO op de VU. Nu val ik wel een beetje op in de mensenstromen op gangen en trappenhuis want leeftijdgenoten zijn in zo'n collegefabriek aan de Boelelaan uitzondering. Maar het gevoel blijft: we zijn allemaal op weg. De in zichzelf gelovende en veelbelovende kinderen, met stevige pas, zelfbewust gekleed en met zo'n tasje over de schouder; wíj, rustig wandelend, niet voordringend bij de lift en zoekend naar de juiste etage; allemaal op weg om iets te horen, iets te leren. Zomaar, zonder economische noodzaak, we hebben de tijd.





VU gebouw Amsterdam 

Ik studeer Oceanografie...
een interesse
geen opleiding
geen examen
Lekker naar NIOZ
Texel



dinsdag 25 september 2012

Wetenschap (17)



Deze eXtreme DeepField (XDF) opname geeft een heel klein stukje weer van het heelalgedeelte dat ook op de UDF opname van 2010 werd gevangen door de fotografische plaat; dit alles nog steeds door de onvermoeibare en schijnbaar slijtvaste Hubbletelescoop die op 600 km hoogte rond onze aarde draait sinds 1990!! Toen was Hans 16 en onze boxer heette Yesta.
We zien hier in de kleinste vlekjes melkwegstelsels op 13,2 miljard lichtjaar afstand = 13.200.000.000 jaar in het verleden. Het heelal was piepjong: 0,5 miljard jaar en astronomen tellen in dit extreem kleine hoekje van het uitspansel al 5500 galaxies. Hiervoor moesten fotonen en andere golflengtedeeltjes wel 2.000.000(twee miljoen)seconden worden opgevangen : dat is 23 dagen aaneen. Non-stop belichten kan natuurlijk niet, want onze planeet schuift er zo nu en dan tussen, er wordt dus gecumuleerd. Probeer dit een poosje op je in te laten werken. Als we nog even langer kunnen belichten zouden we dan dus eindelijk echt de schepping zelf kunnen zien? Met andere woorden, getuige kunnen zijn van het begin van dit onvoorstelbare fenomeen: de Big Bang? Dan komen er behalve natuurkunde- en wiskunde wetten ook filosofische vragen in beeld! Wees gerust, het zal en kan nooit gebeuren. Het heelal dijt inmiddels zo snel uit dat het licht van "in den beginne" ons nooit zal kunnen bereiken: het licht ligt achter onze waarnemingshorizon. 





Prof. John Heise (SRON, Utrecht) legde ons dit alles uit op onze jongste KNVvWS bijeenkomst, terwijl Stijn stond te bassen met Candy.

zaterdag 22 september 2012

Dagelijks leven (31)

Hoogtepunt in de wekelijkse ontbijtcyclus in ons eenvoudig gezinsleven is wel het ontbijt-op-bed op zondagmorgen
onder het genot van VV (vroege vogels) en OVT (onvoltooid verleden tijd) kijken wij uit ons bed naar de confessionele Christenen die gesticht huiswaarts fietsen en de liberaal-oecumenische heidenen die een nesciolezing, omrand door muziek, tegemoet gaan, -per auto-! Een ei hoort daar zeker bij. Sinds kort worden onze twee eieren begeleid in hun  kookpannetje door een derde (nep-)ei:  Het Zingende Ei. Zo gauw dit ei het allemaal warm genoeg vindt begint het zwoel te zingen: 'killing me softly'.






Dit ei in de kookwinkel : 17€ *)







Dat maakt het allemaal wel een stuk romantischer, het koken van eieren.
http://www.youtube.com/watch?v=Vw-_xxOHofw
Iedere zondag is het bij ons dus moeder- en vaderdag tegelijk. Voor hardgekookte eieren heeft ons zingende ei weer een ander repertoire.
En toevallig of niet: voor 17€ *)zijn wij ook lid van de NVvVE.
De verbindende muziek spreekt voor zich............................

zondag 16 september 2012

Wetenschap (15)



                                                                       


Alles wat astronomen (nog) niet begrijpen wordt gemakshalve geduid als "donker".
                                                        *

Eerst was er de donkere materie. Materie die geen licht uitzendt of absorbeert, maar er wel moest zijn om allerlei verschijnselen te kunnen beschrijven. Het heelal zit er vol mee: van 23% van de bestaande massa weten we niet wat het is.
Ook donkere energie is een onmisbaar ingredient om de versnelde uitdijing van het heelal te kunnen beredeneren. 72% van de aanwezige totale massa=energie moet donkere energie zijn. Dan is er dus maar 5% van alle berekende massa herkenbaar en te benoemen. Dat is onwaarschijnlijk spannend! Er is 20 keer meer energie=massa om ons heen dan wij zien en herkennen.                           
Het wordt nog spannender: aan de randen van het heelal hebben groepen sterrenstelsels (galaxy's) een grote snelheid die voor alle stelsels een zelfde kant op is gericht, een punt buiten ons universum? Ze vertonen een soort kuddegedrag dat alleen verklaard kan worden als ze door elkaar beïnvloed worden. Maar dat kan eigenlijk helemaal niet. Ze liggen zo ver uit elkaar dat het licht etc. van de ene groep er langer over zou doen om de anderen te bereiken dan de leeftijd van het heeal. Duidelijk?
De enige oplossing is een donkere stroming, veroorzaakt door omstandigheden in de allereerste nanoseconde na de oerknal. In deze inflatiefase van het heelal dijde de ruimte sneller uit dan de lichtsnelheid en bevond alles zich binnen de invloedsfeer van alles.
Zo boeiend is kosmologie: hoe meer we ontdekken hoe minder we begrijpen.
                                                         

met dank aan prof. Heise, SRON,